Niedziela. Magazyn

Edytorial

Defensor christianorum
Ks. Paweł Rozpiątkowski

Ktoś rządzić musi. Co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Bez władzy funkcjonowanie społeczności, nawet tej najmniejszej, jest niemożliwe. Panuje tu raczej zgoda, choć oczywiście zdarzają się grupy – niewielkie – które tę zasadę kwestionują, a nawet niekiedy próbują siłą przekonać do tego większość społeczności.

Puls historii

Jan III Pobożny?
Grzegorz Gadacz

Zwycięstwo Jana III Sobieskiego pod Wiedniem stało się tak doniosłym wydarzeniem, że polskiemu królowi zaczęto przypisywać cechy niemalże świętego. Czy rzeczywiście był tak pobożny?

Ostatni zwycięski król
Artur Stelmasiak

Panowanie Sobieskiego było okresem, gdy Rzeczpospolita była ważnym podmiotem polityki międzynarodowej w Europie. Kult zwycięskiego króla Jana III wynika więc z tęsknoty za utraconą wielkością i ze słabości jego następców – mówi dr Zbigniew Hundert, kustosz z Zamku Królewskiego w Warszawie.

Bóg i historia

W ludzkiej postaci?
Dr Łukasz Krzysztofka

Ducha Świętego przedstawia się najczęściej w postaci gołębicy lub ognistych płomyków. Mało znanym faktem były próby wyobrażenia Parakleta w postaci ludzkiej, jako pięknego młodzieńca. Związane są z wiedeńską mistyczką Magdaleną Leitner oraz św. Arnoldem Janssenem, założycielem werbistów.

Święte pisanie

Niebiański człowiek
Marian Florek

W opinii współczesnych pozostał przede wszystkim kapłanem wiernym Chrystusowi. W VIII wieku św. Andrzej z Krety napisał, że jest „filarem i podporą Kościoła, lampą wypełnioną oliwą oświecającą świat życiodajnego Słowa (...), najlepszym wśród pasterzy i najsławniejszym wśród arcykapłanów”.

Wielka rewolucja Małej Teresy
Dr Ewelina Dziewońska-Chudy

Święta ta pozostaje wymownym znakiem naszych czasów, przypominając, że w świecie zapatrzonym w sukces prawdziwa siła kryje się w małości, w kulturze autopromocji – w pokorze, a pośród nieustannego zgiełku – w ciszy.

Rozmowa

Za zamkniętymi drzwiami Wawelu
Paweł Neumann-Karpiński

Zwiedzając Wawel, podziwiamy reprezentacyjne sale, bezcenne dzieła sztuki i majestatyczne dziedzińce. Tuż obok znanych tras turystycznych kryje się jednak świat niedostępny na co dzień dla zwiedzających, a także historie, o których nigdy nie słyszeliśmy. O drzwiach kryjących niewyjaśnione tajemnice i codziennym życiu królewskich dzieci rozmawiamy z Pawłem Neumannem-Karpińskim.

Historia idei

Sola Scriptura. Tylko Pismo!… ale niekoniecznie
Ks. dr Mariusz Bakalarz

Biblia czy Kościół? Pismo czy Tradycja? Spór, który w XVI wieku podzielił zachodnie chrześcijaństwo, wcale się nie skończył. Co więcej, sama Biblia dostarcza argumentów, które każą ostrożniej patrzeć na hasło Sola Scriptura.

Kościół i Naród

Ocalić katolicyzm, zachować pokój
Prof. Agnieszka Januszek-Sieradzka

O królewskim pragmatyzmie, biskupiej mądrości i szlacheckiej wolności w dobie reformacji.

Antyklerykalizm a la polonaise
Jan Józef Kasprzyk

Jesienią 1795 r. z map Europy zniknęła Rzeczpospolita. Upadło państwo, ale nie zamilkły dzwony kościelne.

Inwigilacja prymasa w PRL
Dr hab. Rafał Łatka

Kardynał Stefan Wyszyński pod lupą bezpieki pozostawał od objęcia funkcji ordynariusza lubelskiego w 1946 r. aż do śmierci w 1981 r.

Tajemnice historii

Sekrety Bożego Włóczęgi
Józefina Korpyś

Wyglądał jak włóczęga. Za cały dobytek służyła mu walizka, w której przechowywał sprzęty liturgiczne. A mimo to Sowieci bali się go jak ognia, nazywali watykańskim szpiegiem i za wszelką cenę starali się usunąć go z kraju. Czym zasłużył sobie na to drobnej postury kapucyn o. Serafin Kaszuba?

Zielonogórska bitwa w obronie wiary i wolności
Dr Marek Budniak

„Ciągle w domu słyszałem, że nasze miasto to... Czerwona Góra.Ale gdy doszło co do czego, ludzie wyszli. (...) Poszedł gaz, ludzie płakali, ale nie odpuszczali. (...) Wszyscy mieli dość kontroli i nawet gdyby nie było sprawy Domu Katolickiego, to i tak ten wrzód by pękł – tak wspomina Zenon Kamiński wydarzenia z Zielonej Góry.

Historia sztuki

Malarz świętych
Ireneusz Korpyś

Nikt tak jak on nie potrafił malować białych habitów, nikt też przed nim nie przedstawiał świętych w tak realistyczny sposób. Kim był jeden z największych twórców kontrreformacji? I dlaczego świat o nim zapomniał?

Esej

Tam znajdują Boga
Prof. Wojciech Roszkowski

Nagrany w 2021 r. wideoklip Larry’ego Fleeta Where I Find God („Gdzie znajduję Boga”) obejrzało już 47 mln użytkowników YouTube’a.

Objawienia i dzieje

Ślady miasta młodości Jezusa
Ks. dr Krzysztof Kowalik

Nazaret. Czy dziś współczesne miasto położone pośród galilejskich wzgórz może ukazać miasto z czasów Jezusa i życie jego mieszkańców? Czy coś nim pozostało, skoro było niewielkie i mało znaczące, jak o nim mówiono (J 1, 45-46)?

Ślady króla Salomona – fakty i mity
Ks. dr hab. Bogdan Zbroja

Przyglądając się wielkiemu władcy Izraela – królowi Salomonowi, warto postawić sobie pytanie o jego historyczność oraz o pozostałości po nim, które dziś może badać archeologia.

Dramaty w dziejach

Romantyczna walka o wolność bez błogosławieństwa Kościoła?
Michał Garus

Powstanie listopadowe należy do największych polskich powstań narodowych. Romantyczna walka z zaborcą zakończyła się jednak klęską wojsk powstańczych. Represje po powstaniu dotknęły nie tylko wojskowe i polityczne władze powstania, ale także Kościół Katolicki.

Historie jasnogórskie

Paulińska mapa Polski
Karolina Ulman-Kalinowska

Odkąd książę Władysław Opolczyk w 1382 r. ufundował klasztor pauliński przy istniejącej już świątyni Najświętszej Panny Maryi na górze Starej Częstochowy – późniejszej Jasnej Górze – charyzmat tego miejsca niemal od razu zaczął promieniować na cały kraj.

Wiara i nauka

Arcybiskup Baltimore
Prof. Wojciech Roszkowski

Kardynałem, który odegrał dużą rolę w upowszechnianiu katolickiej doktryny społecznej pod koniec XIX wieku, był arcybiskup Baltimore James Gibbons.

Boże miejsca

Śląskie Jeruzalem
Margita Kotas

Przez wieki Wambierzyce na ziemi kłodzkiej były jednym z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych Europy Środkowej. Także dziś poza pielgrzymami z Polski przybywają tu Czesi i Niemcy, dla których to miejsce ma ogromne znaczenie historyczne i kulturowe.

Z lokalnego dziedzictwa

Osiem wieków obecności
Ks. Wojciech Kania

Niewiele jest w Polsce miejsc, w których historia zakonu splata się z dziejami miasta tak mocno, jak na sandomierskim Wzgórzu św. Jakuba.

Z tobą nie pójdę, choćbyś miał mnie zabić
Ks. Zbigniew Suchy

Szczególną kategorią męczeństwa jest oddanie życia w obronie czystości. Taką śmierć poniosły m.in. bł. Karolina Kózkówna w czasie I wojny światowej i Julia Buniowska, zamordowana podczas II wojny światowej. Obecnie toczy się jej proces beatyfikacyjny.

Prostowanie historii

Papieżyca Joanna – legenda silniejsza od faktów
Radosław Patlewicz

Kościół w ciągu 2 tys. lat przeżył schizmy, wojny, epidemie i rewolucje. Najtrudniej było mu jednak wygrać z jedną średniowieczną plotką. Papieżyca Joanna od wieków wraca jak bumerang, choć historycy dobrze wiedzą, że należy bardziej do literatury niż do historii.

Geohistoria

Chrześcijańska twierdza Afryki
Dr Małgorzata Madej

Przez stulecia pozostawała chrześcijańską wyspą pośród świata islamu i religii tradycyjnych. Gdy w Europie upadały kolejne dynastie, w Etiopii rozwijała się jedna z najstarszych wspólnot chrześcijańskich na świecie. Skąd wzięła się wyjątkowość etiopskiego chrześcijaństwa i jak zdołało ono przetrwać niemal siedemnaście wieków?

Patrystyka

Ślepiec, który widział więcej
Ks. Mariusz Frukacz

Nie widział świata, ale potrafił o nim mówić tak, jak niewielu. Dydym z Aleksandrii stracił wzrok jako dziecko, a mimo to został jednym z najwybitniejszych nauczycieli chrześcijaństwa IV wieku. Jego biografia pokazuje jednak także, jak cienka bywa granica między teologiczną fascynacją a doktrynalnym błędem.

Historia papiestwa

„Nie będzie już Polaków”
Józefina Korpyś

Jak mogło dojść do tego, że papież, który rozwijał misje, potępił niewolnictwo i uchodził za człowieka głębokiej wiary, stał się dla pokoleń Polaków symbolem zdrady narodowej?

Rekomendacje kulturalne

Rekomendacje kulturalne

Felieton

Grunwaldzkie zwycięstwo i św. Brygida
Prof. Agnieszka Januszek-Sieradzka

Zwycięstwo pod Grunwaldem w lipcu 1410 r., które złamało militarny kręgosłup zakonu krzyżackiego i zachwiało w końcu jego niezniszczalną, zdawałoby się, potęgą, zmieniło pozycję samego króla Władysława Jagiełły. Ten ćwierć wieku temu nieznany pogański książę, który został królem 400-letniego chrześcijańskiego państwa, mężem królowej ze znakomitej europejskiej dynastii i szwagrem cesarza...