Sanktuarium jasnogórskie od ponad sześciu stuleci przyciąga rzesze pątników. Wśród niezliczonych pielgrzymek były i takie, które w sposób szczególny się wyróżniały.
Kapituła Watykańska od 1665 r., na podstawie fundacji Aleksandra Sforzy, nadawała prawo koronowania najsłynniejszych w Kościele katolickim wizerunków Chrystusa Pana i Matki Bożej. Na początku XVIII wieku paulini wystarali się o dokonanie takiej papieskiej koronacji dla obrazu jasnogórskiego. Uroczystość zaplanowano na 8 września 1717 r. Zorganizował ją prowincjał paulinów, późniejszy biskup inflancki o. Konstanty Moszyński. Było to jedno z pierwszych pamiętnych wydarzeń na Jasnej Górze.
Koronacja obrazu jasnogórskiego
W związku z koronacją obrazu we wrześniu 1717 r. zgromadziło się na Jasnej Górze ok. 150 tys. pielgrzymów z Polski, Śląska, Węgier i Moraw. Wśród licznych dygnitarzy obecni byli biskupi, wojewodowie, kasztelani i opaci z różnych stron Polski. Ponieważ na Jasnej Górze trwała właśnie kapituła prowincjalna, w uroczystościach koronacyjnych wzięło udział aż 240 zakonników paulińskich. Wieczorem po Nieszporach odbyła się okazała procesja z kościoła św. Zygmunta w Częstochowie na Jasną Górę, gdzie wcześniej dotarły z Rzymu korony dla Cudownego Obrazu. W procesji uczestniczyła wielka liczba pojazdów konnych. Na końcu w karecie jechali ks. Franciszek Szembek, kanonik gnieźnieński i krakowski, oraz ks. Głębocki, kanclerz kapituły chełmskiej, którzy na specjalnych poduszkach trzymali korony przeznaczone dla obrazu jasnogórskiego. Po przebyciu drogi na Jasną Górę uczestnicy procesji wjechali do klasztoru jasnogórskiego przez specjalnie ustawione trzy bramy triumfalne. Nazajutrz rozpoczęły się uroczystości koronacyjne. Moment koronacji potwierdził wystrzał ze wszystkich dział fortecznych, co wywołało wielką radość zgromadzonych na zewnątrz pielgrzymów. Jak podają paulińskie źródła kronikarskie, 8 września 1717 r. łącznie odprawiono na Jasnej Górze 534 Msze św. Ponadto paulini odprawili liczne nabożeństwa w innych, pobliskich kościołach: św. Zygmunta, św. Rocha i św. Barbary, a także w specjalnie do tego celu wybudowanej tymczasowej kaplicy na placu pod klasztorem. Świętowanie koronacji obrazu Matki Bożej trwało na Jasnej Górze całą oktawę. Zarówno w kaplicy, jak i w kościele celebrowano Msze św., nabożeństwa i procesje, wygłaszano okolicznościowe kazania. Skrupulatnie odnotowano, że od 8 do 14 września 1717 r. na Jasnej Górze udzielono aż 148 300 Komunii św. wiernym.
Najwyższe wotum
W 1900 r. w sanktuarium Królowej Polski rozegrał się wielki dramat. W nocy z 15 na 16 sierpnia doszło do pożaru wieży jasnogórskiej. Przyczyną pożogi było zaprószenie ognia przez grupę pielgrzymów urządzających pokaz sztucznych ogni. Pożar zniszczył całkowicie górną, drewnianą partię wieży i spowodował wypalenie jej dolnej części. Decyzję o odbudowie podjęto od razu. Przygotowanie projektu nowej wieży o. Euzebiusz Rejman, przeor jasnogórski, a od 1901 r. jednocześnie generał zakonu, powierzył architektom Stefanowi Szyllerowi i Józefowi Piusowi Dziekońskiemu. Dzięki wielkiej ofiarności społeczeństwa udało się zgromadzić potrzebne fundusze. Wieżę odbudowano. Efekt kilkuletnich prac można podziwiać do dzisiaj. Wieża zyskała 17 m wysokości i osiągnęła 106 m. W szóstą rocznicę pożaru, 15 sierpnia 1906 r., w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, odbyło się poświęcenie odbudowanej wieży. Dokonał tego metropolita warszawski abp Wincenty Chościak-Popiel w asyście biskupa pomocniczego z Warszawy Kazimierza Ruszczkiewicza oraz biskupa kujawsko-kaliskiego Stanisława Zdzitowieckiego. Innym biskupom władze carskie odmówiły pozwolenia na wjazd do Częstochowy. Aby złożyć Matce Bożej Częstochowskiej Królowej Polski „najwyższe wotum” – odbudowaną wieżę jasnogórską, na Jasnej Górze zgromadziło się wówczas ponad 300 tys. wiernych (niektórzy podają liczbę nawet 500 tys.). Dla Polaków żyjących ciągle pod moskiewskim panowaniem była to uroczystość pełna radości i nadziei.
Najwyższa frekwencja młodzieży studiującej
W okresie II Rzeczypospolitej na Jasnej Górze mogły się już bez żadnych przeszkód odbywać wielkie zjazdy i pielgrzymki. 24 maja 1936 r. miała miejsce uroczystość o wyjątkowym charakterze. Była to przygotowywana przez dwa lata z wielkim zaangażowaniem Ogólnopolska Pielgrzymka Akademicka. Frekwencja biorącej udział w tym wydarzeniu młodzieży była wyjątkowa. Przybyło 20 tys. studentów ze wszystkich miast akademickich Polski, co stanowiło aż 52% studentów wyznania rzymskokatolickiego w Polsce. Ponadto obecnych było 100 tys. pozostałych uczestników tej uroczystości. Z kaplicy został w procesji wyniesiony Cudowny Obraz Matki Bożej i umieszczony na szczycie jasnogórskim, na specjalnie przygotowanym miejscu. Za cudownym obrazem do przygotowanego ołtarza przybyli w procesji przedstawiciele komitetów pielgrzymkowych, którzy przynieśli wotum całej młodzieży w postaci ryngrafu z napisem: „Królowo Polskiej Młodzieży Akademickiej, módl się za nami”. Następnie została odprawiona Msza św., celebrowana przez prymasa Polski kard. Augusta Hlonda. Po jej zakończeniu odczytano list z Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej skierowany do kard. Aleksandra Kakowskiego, arcybiskupa Warszawy, z okazji ślubowania młodzieży. Wreszcie nastąpił moment ślubowania. Wszyscy obecni studenci, klęcząc i trzymając wzniesione palce, złożyli wspólnie przysięgę. Tym samym młodzież akademicka obrała Matkę Bożą i Królową Korony Polskiej za swoją Matkę i Patronkę na wieczne czasy oraz oddała pod Jej przemożną opiekę wszystkie wyższe uczelnie i całą Polskę.
Milionowa rzesza ślubujących Polaków
W Polsce zniewolonej komunistycznym reżimem z inicjatywy prymasa Polski bł. kard. Stefana Wyszyńskiego Kościół katolicki podjął wielki duszpasterski maryjny program. Geneza tego programu związana jest z osobistym doświadczeniem duchowym wielkiego prymasa, zwłaszcza w latach jego uwięzienia przez władze państwowe od września 1953 r. do października 1956 r. W Komańczy, w ostatnim miejscu uwięzienia, w czasie bezpośrednio poprzedzającym obchody 350 rocznicy Ślubów Lwowskich króla Jana Kazimierza (1656 r.), kard. Wyszyński napisał tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu, które miały być złożone wobec Maryi Jasnogórskiej przez przedstawicieli całego narodu. Mimo wrogiej postawy władz komunistycznych udało się zorganizować na 26 sierpnia 1956 r. wielką uroczystość jubileuszową, poprzedzoną dziewięciodniową nowenną. Liczba zgromadzonych tego dnia pielgrzymów mogła sięgnąć nawet miliona. Odprawiono wtedy na Jasnej Górze 945 Mszy św. (nie było jeszcze koncelebry) oraz 265 Mszy św. w częstochowskich kościołach i kaplicach. Na osobistą prośbę uwięzionego prymasa wyniesiono z kaplicy Cudowny Obraz Królowej Polski i na czas uroczystej Sumy umieszczono go w ołtarzu na jasnogórskim szczycie. Obecnych było 28 biskupów i 7 wikariuszy kapitulnych. Brakowało tylko ciężko chorych oraz tych, którym uniemożliwiono udział. Szczególnie brakowało uwięzionego prymasa Polski kard. Wyszyńskiego, którego osobę przypominał portret umieszczony na pustym fotelu z wiązanką biało-czerwonych kwiatów. Uczestniczyły za to delegacje z Węgier, Czech, a nawet z Anglii oraz delegacja Polonii amerykańskiej. Mszy św. na szczycie w intencji Ojczyzny przewodniczył biskup łódzki Michał Klepacz, pełniący od czasu uwięzienia prymasa obowiązki przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski. Kazanie wygłosił ordynariusz łomżyński bp Czesław Fałkowski. Po błogosławieństwie na zakończenie Mszy św. dokonany został doniosły akt ślubowania. Rotę Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego, przygotowaną przez kard. Wyszyńskiego, odczytał bp Klepacz. Każdą wypowiadaną przez niego obietnicę wszyscy obecni pielgrzymi potwierdzali gromkim: „Królowo Polski, przyrzekamy!”. Następnie został odczytany specjalny telegram Ojca Świętego Piusa XII z upoważnieniem dla bp. Klepacza na udzielenie uczestnikom uroczystości Apostolskiego Błogosławieństwa wraz z odpustem zupełnym. Uroczystość zakończyło odprowadzenie cudownego obrazu do kaplicy. Biskupi udzielili błogosławieństwa cudownym wizerunkiem, a zgromadzeni na placu pielgrzymi wznosili okrzyki: „Matko, nie opuszczaj nas!, Matko, pozostań z nami!...”. To wołanie stało się inspiracją do zorganizowania peregrynacji kopii obrazu jasnogórskiego po polskich diecezjach i parafiach, która trwa do dzisiaj.
Największe zgromadzenie liturgiczne w dziejach Jasnej Góry
Jasną Górę odwiedziło trzech papieży – sześciokrotnie Jan Paweł II (w latach 1979, 1983, 1987, 1991, 1997, 1999). Benedykt XVI (w 2006 r.), Franciszek (w 2016 r.). Pielgrzymka papieża Jana Pawła II w 1991 r. miała charakter najbardziej międzynarodowego wydarzenia w dziejach sanktuarium. Szóste Światowe Dni Młodzieży odbyły się w Częstochowie w dniach 10-15 sierpnia 1991 r. Wzięło w nich udział 1,6 mln pielgrzymów z ponad 170 państw świata. Hasłem Światowych Dni Młodzieży były wówczas słowa z Listu św. Pawła do Rzymian: „Otrzymaliście Ducha przybrania za synów” (Rz 8, 15). Przypominały one, że Bóg jest naszym Ojcem, a my jego dziećmi. Temat wiodący sprzyjał odkrywaniu międzyludzkiego braterstwa – skoro mamy wspólnego Ojca, to „wszyscy jesteśmy braćmi, jedną rodziną”, jak głosiła jedna ze zwrotek hymnu tych dni – Abba, Ojcze ułożonego przez charyzmatycznego duszpasterza młodzieży, dominikanina o. Jan Górę. Temat tamtego wielkiego spotkania był więc uniwersalny, ogólnokościelny. ŚDM w Częstochowie były pierwszą okazją do tak licznego spotkania się młodych chrześcijan ze Wschodu oraz z Zachodu. Główne obchody zostały poprzedzone przygotowaniem w czasie licznych pieszych pielgrzymek, które zdążały w tym czasie na Jasną Górę, oraz trzydniowym duchowym programem w samej Częstochowie. 14 sierpnia przybył na Jasną Górę Jan Paweł II. W uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, 15 sierpnia, na jasnogórskim szczycie przewodniczył Eucharystii młodych świata. Liturgia była koncelebrowana przez kilkuset biskupów oraz 2,5 tys. kapłanów z całego świata. W swojej homilii Ojciec Święty zaznaczył: „Ten szósty z kolei Światowy Dzień Młodzieży posiada swoje szczególne znamię, które odróżnia go od poprzednich: po raz pierwszy uczestniczą w nim licznie młodzi ludzie z Europy Wschodniej. Jakże nie widzieć w tym wydarzeniu wielkiego daru Ducha Świętego...”. Po homilii dokonał Aktu Zawierzenia Maryi młodzieży na całym świecie i rozesłał młodych, kończąc główne uroczystości. ŚDM w Częstochowie miały wyjątkowe znaczenie dla naszego narodowego sanktuarium. Jasna Góra stała się wtedy centrum duszpasterstwa Kościoła powszechnego, zwłaszcza duszpasterstwa młodzieży.
