Jednym z najpotężniejszych ludów, o których wspomina Biblia, byli Persowie. Co mówi o nich historia i archeologia?
Początki starożytnej Persji wiążą się z ludem indoirańskich Ariów, którzy zdominowali płaskowyż irański. Tak Medowie i Persowie, wchodzący w skład tej grupy, zajęli obszar położony od Zatoki Perskiej do Morza Kaspijskiego i Kaukazu oraz od gór Zagros do Turkmenistanu, Afganistanu i środkowego Pakistanu – przyszłą starożytną Persję.
Wykuci w ogniu wojen
O Persach wspominają teksty mezopotamskie z I tysiąclecia przed Chr., mówiące o ich kontaktach z Asyrią, Babilonem i Elamem. Ów lud żył pod zwierzchnictwem Medów. Gdy Asyryjczycy zniszczyli Elam, Persowie podporządkowali sobie ich ziemie. Wykorzystali do tego wewnętrzne konflikty i spory Medów oraz milczenie Babilonu. Następnie Cyrus Wielki pokonał medyjskiego władcę Astiagesa, podbijając w 550 r. przed Chr. Medię. Potem skierował swe siły ku Lidii i zdobył ją w 546 r. Co zapewniło mu sukces? Nowa taktyka walki: zaskoczył swego przeciwnika potężnym uderzeniem konnicy. Sukcesy zrodziły pragnienie następnych. I znów okazją stał się wewnętrzny konflikt. Tym razem w Babilonii, gdzie toczono spór o to, czy głównym bogiem kraju ma być Sin, czy Marduk. Cyrus wykorzystał to i po zwycięstwie pod Opis w 539 r. przed Chr. zmusił Babilon, by uznał jego władzę.
Zwycięzca koronował się na króla Babilonii i uznał jej bogów. Tym okazał swą tolerancję religijną. W jej efekcie pozwolił narodom deportowanym (w tym Żydom) na powrót do swych ziem i własnego kultu religijnego. Wyrazem tej decyzji był edykt wydany w 538 r. Jego tekst zawiera gliniany cylinder odnaleziony w 1897 r. w Babilonie. O tym dekrecie wspomina 2 Krn 36, 22n. Nic więc dziwnego, że w tej sytuacji Deutero-Izajasz widział w Cyrusie pomazańca Boga, przez którego dokonał On wyzwolenia swego ludu (por. Iz 44, 28 – 45, 7). O dalszych losach Hebrajczyków pod rządami perskimi opowiadają natomiast księgi Ezdrasza i Nehemiasza, koncentrując się na sprawie odbudowy Jerozolimy i świątyni. Władców perskich wspomina również Księga Daniela ( 1, 21; 6, 29). Łączy ona wizję Daniela dotyczącą gniewu Boga z panowaniem Cyrusa i pobytem Daniela na rzeką Tygrys, a jej dodatek z rozdz. 14 ukazuje Daniela jako osobę związaną z perskim królem.
Grobowiec Cyrusa
Pełna treść tego artykułu
w wersji drukowanej (zamów telefonicznie 34 369 43 51 lub mailowo kolportaz@niedziela.pl)
lub zamów e-wydanie.
