Wiara i nauka

Pierwszy biskup amerykański

Prof. Wojciech Roszkowski
Ekonomista i historyk

Kościół Katolicki nie miał w angielskich koloniach amerykańskich łatwego startu. Dopiero wojna o niepodległość zmieniła sytuację

Pierwszy biskup amerykański John Carroll przyszedł na świat 8 stycznia 1735 r. na plantacji k. Marlborough Town w kolonii Maryland. Jego ojciec Daniel był kupcem i poślubił Eleanor Darnall, krewną żony Charlesa Carrolla z Carrollton, bogatszej linii tej rodziny. John prawdopodobnie został ochrzczony w kaplicy nowo wybudowanej rezydencji swojego wuja Henry’ego Darnalla III. Wuj wkrótce potem przystąpił do Kościoła anglikańskiego, aby móc sprawować urząd publiczny, a następnie uciekł z kolonii, przyłapany na defraudacji funduszy publicznych. Rodzice Johna zadbali jednak o dobre, katolickie wychowanie syna. Pobierał nauki w domu, a następnie w tajnej szkole jezuickiej na farmie Bohemia pod okiem o. Thomasa Poultona. Po roku chłopiec wyjechał do St. Omer College we Flandrii Francuskiej i przez 6 lat zdobywał wykształcenie humanistyczne, wykazując się „wybitną inteligencją, skupieniem na nauce oraz posłuszeństwem i życzliwością w obejściu”.

Jezuita i misjonarz

W wieku 18 lat Carroll wstąpił do nowicjatu jezuitów. Studiował filozofię i teologię w Liege, po czym w 1761 r. przyjął święcenia kapłańskie. Dziesięć lat później złożył śluby zakonne u jezuitów. Kiedy w 1773 r. wiadomość o rozwiązaniu zakonu dotarła do niego w Brugii, napisał do matki: „Największym błogosławieństwem, jakie w mojej ocenie mógłbym otrzymać od Boga, byłaby natychmiastowa śmierć”. W czerwcu 1774 r. wrócił do Ameryki, gdzie wobec braku organizacji kościelnej w Maryland, pracował tam jako misjonarz. W 1774 r. założył parafię St. John Baptist w Silver Spring, niedaleko przyszłej stolicy w Waszyngtonie.

Ksiądz Carroll uznał sprawę niepodległości za korzystną dla przyszłości Kościoła w Nowym Świecie i podczas wojny rewolucyjnej przysłużył się jej, pisząc listy do różnych osobistości, które poznał w Europie. 15 lutego 1776 r. został wyznaczony przez Kongres Kontynentalny i jako komisarz wysłany do Kanady, by uzgodnić współpracę lub choćby neutralność tamtejszych władz wobec wojny kolonii z Anglią. Choć misja była nieudana, w jej trakcie Carroll poznał Franklina. Znajomość ta zamieniła się w przyjaźń. Po zawarciu pokoju z Anglią w 1783 r. z radością napisał do Rzymu, że „nasz system religijny przeszedł rewolucję, o ile to możliwe, bardziej niezwykłą niż nasza polityczna”. Było to „błogosławieństwem i korzyścią, które naszym obowiązkiem jest zachować i udoskonalać z najwyższą roztropnością”. Kiedy jego kuzyn – Charles H. Wharton zasugerował publicznie, że katolicyzm rzymski jest wrogi wolnemu społeczeństwu, Carroll opublikował w 1785 r. 115-stronicową polemikę An Address to the Roman Catholics of the United States of America (Adres do katolików Stanów Zjednoczonych Ameryki), argumentując, że „Ameryka może przedstawić światu dowód, iż powszechna i równa tolerancja, dając wolny obieg uczciwej argumentacji, jest najskuteczniejszą metodą doprowadzenia wszystkich wyznań chrześcijańskich do jedności wiary”.

Pasterz Ameryki

W kwietniu 1789 r. ks. Carroll został wybrany na biskupa przez duchowieństwo Stanów Zjednoczonych. Po zatwierdzeniu tej decyzji przez papieża Piusa VI pojechał do Anglii, gdzie 15 sierpnia 1790 r. otrzymał sakrę biskupią jako pierwszy Amerykanin. W 1789 r. założył także pierwszą w USA katolicką wyższą uczelnię – The Georgetown Academy, która potem przyjęła dzisiejszą nazwę – Georgetown University. Pomnik bp. Carrolla stoi do dziś przed wjazdem na ten uniwersytet.

Kierowanie rozproszonym Kościołem amerykańskim nie były łatwe, zważywszy dodatkowo trudną sytuację papiestwa pod rządami Napoleona. W 1800 r. bp Carroll wyświęcił pierwszego kapłana katolickiego urodzonego w Ameryce – ks. Williama Matthewsa. W 1805 r. powierzono bp. Carrollowi dodatkowo Terytorium Luizjany. 8 kwietnia 1808 r. Baltimore zostało podniesione do rangi archidiecezji z czterema sufraganiami: Filadelfią, Nowym Jorkiem, Bostonem i Bardstown w stanie Kentucky. Biskup Carroll osobiście wyświęcił trzech biskupów poza Nowym Jorkiem. Wybór ten pozostawił Stolicy Apostolskiej, jednak biskup tego miasta – Richard L. Concanen zmarł w Europie wkrótce po swojej konsekracji. Biskup Carroll musiał kontynuować swoją opiekę nie tylko nad Nowym Jorkiem, ale także nad Filadelfią, gdzie słabego zdrowia bp Michael Egan nie dawał sobie rady z różnymi awanturnikami. Podczas gdy Boston i Bardstown znajdowały się w kompetentnych rękach biskupów odpowiednio Johna Cheverusa i Benedicta Flageta, bp Carroll nie mógł wysłać wybranego przez siebie administratora Luizjany – Louisa Williama DuBourga, aż do 1813 r. Carroll i jego biskupi pomocniczy próbowali kontaktować się bezpośrednio z papieżem, ale te starania, podobnie jak próby obsadzenia pustych diecezji w Nowym Jorku i Filadelfii po śmierci bp. Egana w 1814 r., zostały udaremnione przez uwięzienie Piusa VII i niestabilną sytuację Stolicy Apostolskiej. Biskup John Carroll zmarł 3 grudnia 1815 r.

Niedziela. Magazyn 12/2026

Dystrybucja

W wersji drukowanej
15 zł

koszt przesyłki zwykłej: 7 zł
koszt przesyłki za pobraniem: 15 zł

W parafiach
Telefonicznie: 34 369 43 51
Mailowo: kolportaz@niedziela.pl

Zamów prenumeratę

W wersji elektronicznej
12 zł

Zamów e-wydanie

Archiwum